500 mb Haritaları


17013012_3006

Örnek bir 500 mb seviyesi haritası

Hava tahmini yaparken genelde dört farklı atmosfer seviyesini gösteren haritalar kullanılır. Bunlar yer seviyesi(yer kartı), 850, 700 ve 500 mb seviyesi haritalarıdır. 500 mb yaklaşık olarak 5500 metreyi temsil eder. Bu seviyenin yağış türünden tutun da yağışın kuvvetine kadar etkisi vardır. Bu yüzden bu haritayı iyi yorumlayabilmek, tahminler için büyük bir önem taşır.


*Bu yazıda 500 mb jeopotansiyel yükseklik haritaları kullanılacaktır.*

500 mb haritası denince akla gelen ilk terim “vorticity” olur. En basit tabirle girdap hareketidir. Pozitif ve Negatif olarak ayrılır. Eğer hava saatin tersi yönünde dönüyorsa pozitif vorticity, saat yönünde dönüyorsa negatif vorticity olarak adlandırılır. Vorticity üç bileşenden oluşur;

  • Yatay mesafedeki rüzgar hız değişiminden kaynaklanan Shear Vorticity
  • Yatay mesafedeki rüzgarın yön değişiminden kaynaklanan Curvature Vorticity
  • Coriolis kuvvetinden kaynaklanan Coriolis Vorticity (Earth Vorticity)

Shear Vorticity

Trofun merkezinden uzaklaştıkça yükseklik konturları birbirine yaklaşıyorsa rüzgar hızı artıyor demektir bu da Pozitif Shear Vorticity yaratır. Eğer yükseklik konturları birbirinden uzaklaşıyorsa rüzgar yavaşlıyor demektir bu da Negatif Shear Vorticity yaratır. Üst seviyeler deki rüzgar kuvvetliyse alt seviyelerde ki hava da yukarı çekilir. Bunu şu deneyle görebilirsiniz; bir A4 kağıdını düz bir şekilde tek taraftan tutun. Yatay olsun. Daha sonra A4 kağıdının üst tarafına hava üfleyin. Kağıdın tutmadığınız tarafının yukarı doğru kalktığını göreceksiniz. Kağıdı yer seviyesinde ki hava, üflediğiniz havayı da üst seviyelerdeki rüzgar olarak düşünün. Olayı rahatça kavrayacaksınız.

pozitif-shear

Curvature Vorticity

Eğer hava saatin tersi yönünde dönüyorsa Pozitif Curvature Vorticity, eğer saat yönünde dönüyorsa Negatif Curvature Vorticity adını alır.

curvature

Earth Vorticity (Coriolis Vorticity)

Coriolis kuvveti Dünyanın dönüş hareketi yüzünden ortaya çıkan bir kuvvettir. Eğer kuzey kutbunda durursanız, vücudunuz 24 saat içinde tam bir dönüş gerçekleştirmiş olacaktır. (Kendi etrafında) Aynı şekilde Ekvatorda durursanız vücudunuz kendi etrafında bir dönüş gerçekleştirmeyecektir. Bundan dolayı kutuplarda her zaman Coriolis kuvveti vardır, ancak Ekvatorda sıfırdır. Bu yüzden, kuzeyden güneye doğru hareket eden hava kuvvetleri Negatif Earth Vorticity, güneyden kuzeye doğru hareket eden hava kütleleri Pozitif Earth Vorticity yaratır.

Mutlak Vorticity ise shear, curvature ve coriolis kuvvetinin toplamına eşittir.

Absolute Vorticity =Shear+Curvature+f (coriolis)

Genelde en yüksek vorticity değerleri, trofların güneyinde ve doğusunda gözlemlenir. Trofların sağında rüzgarın güneyden esmesi, hava kütlesinin ekvatordan kutuplara doğru hareket ettiğinin göstergesidir. Bundan dolayı Pozitif Earth Vorticity oluşur, bu da vorticity değerini oldukça yükseltir. Rüzgarlar trofların merkezinde genellikle çok zayıf eser ve merkezden uzaklaştıkça rüzgarın hızı artar. Bu da Pozitif Shear Vorticity demektir. Eğer trof oldukça derinse bu da Pozitif Curvature Vorticity yaratacaktır.

Not: Negatif Earth Vorticity demek, coriolis kuvvetinin negatif olacağı anlamına gelmez. Coriolis kuvveti hiçbir zaman negatif olamaz. Sadece ekvatorda sıfırdır. Onun dışında hep pozitif değer alır. Negatif Earth Vorticity demek, Coriolis kuvvetinin değerinin azalması demektir. Pozitif Earth Vorticity ise artması demektir.

500-hpa

Örnek bir 500 mb jeopotansiyel yükseklik haritası yorumu

Sorularınız yada eklemek istediklerinizi yorum kısmından yapabilirsiniz.

Bu yazıyı herhangi bir yerde paylaşabilirsiniz yada kullanabilirsiniz ancak kaynak belirtmek kaydıyla. Emeğe saygı.

Kaynak:http://www.theweatherprediction.com/charts/500/basics/

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s