Modeller Bize Ne Anlatıyor ?


Havanın Notlarını ilk kurduğumda amacım Meteorolojiyi biraz daha yaygınlaştırmak, insanlara sevdirmekti.  Bu amaçla çıktığım yolda amacıma yavaş yavaş ulaştığımı bilmek, sizlerin bu haritalardan pek anlamasanız da (bu yazıdan sonra anlayacaksınız) ilgi duyduğunuzu, bizimle bu heyecanı yaşadığınızı bilmek bizi sevindiriyor. Ama unutmayın Meteoroloji sadece kar yağışından ibaret değil. 🙂 Neyse, biraz haritaları anlatmaya başlayayım.

http://www.meteociel.fr/modeles/gfse_cartes.php?ech=6&code=0&mode=1 850 hPa sıcaklık haritalarına buradan ulaşabilirsiniz.

Günümüzün neredeyse tamamı bu haritalara bakmakla geçiyor. Çok çeşitli haritalara bakıyoruz. İlk önce size temel olarak hangi haritadan başlayabileceğinizi anlatacağım.

İlk olarak 850 hPa Sıcaklık Haritasına bakalım. Bu haritalar 850 hPa yani 1500 metre yüksekliğinde ki havanın sıcaklığını gösterirler. Hava yukarı çıkıldıkça her 200 metre’de 1 derece(aslında 0,98 derece(kuru adyabatik olarak) soğur.) Buna göre 1500 metre’de ki hava ile yer seviyesi arasındaki havada teorik olarak 7.5 derecelik bir fark oluşur diyebiliriz. Yani 850 hPa’da ki sıcaklığa 7,5 derece eklerseniz yaklaşık olarak yer seviyesini bulabilirsiniz. (Ancak rüzgar ve çeşitli etkenleri hesaba katarsak o fark 7,5 derece olmuyor.)

TR

Kırmızı ile dikdörtgen içine aldığım yerde Türkiye var. Mavi ile dikdörtgen içine aldığım yerde ise sıcaklık skalası. Renk kırmızıya gittikçe sıcaklık artıyor, maviye doğru indikçe sıcaklık azalıyor. Sol üstte siyah dikdörtgen içerisine aldığım yerde ise “haritanın” hangi tarihi gösterdiği yazıyor. Bu harita böyle kullanılıyor. Son bir ipucu verip diğer haritaya geçeyim. 850 hPa’da 0 derece girdiği an yağış kara çevirir.(Tabii ki diğer katmanlarda ki sıcaklık, katmanlar arası kalınlık ve donma seviyesi önemli.)

Şimdi gelelim bu z500 denen zımbırtıya.

http://www.meteociel.fr/modeles/gfse_cartes.php?ech=6&code=0&mode=0 Buradan z500 haritalarına ulaşabilirsiniz.

z500

Bu yuvarlakların anlamını merak ediyorsunuz biliyorum. Şimdi anlatıyorum o halde. Kırmızı yuvarlaklara dikkatlice bakın. Beyaz çizgilerin geçtiklerini göreceksiniz.  Bu beyaz çizgilere “izobar” diyoruz. Üstlerinde yazan 1015, 1020 yada 1005 gibi değerler ise Alçak Basınç mı yoksa Yüksek Basınç mı olduğunu belirtiyor. Bunu anlamanın yolu çok basit. Eğer yazan değer 1013’den düşük ise buna Alçak Basınç, 1013’den büyük ise buna Yüksek Basınç diyoruz. Bu kadar basit. Mavi olarak yuvarlak içine aldıklarım ise Alçak ve Yüksek Basınç merkezlerini gösteriyor. Aslında bunları Twitter da bizden fazlasıyla duydunuz. Üstteki mavi yuvarlak (Mor renklerin olduğu yer.) İzlanda Alçak Basıncını, Alttaki mavi (içi domates gibi kızarmış olan) Azor Yüksek Basıncını gösteriyor. Sizde biliyorsunuz ki Yüksek Basınçlar havayı saat yönünde çevirirken, Alçak Basınçlar saatin tersi yönünde çeviriyor.

Birde dikdörtgen ve renkleri anlatayım size. Dikdörtgenin içinde 540,541,542 gibi değerler yazıyor ve bu değerler bir renge karşılık geliyor. Bu değerler ve renkler 500-1000 mb arasındaki havanın kalınlığını belirtiyor. Bu değerlere bakarak, havanın ne derece soğuk olup olmadığı ve yağış cinsini çıkartıyoruz.

thickness

Resime bakarsanız kalınlığın ne anlama geldiğini anlayabilirsiniz. Kısaca resim şunu anlatıyor, Sıcak havalarda 500-1000 mb arasındaki hava kalınken, soğuk havalarda bu kalınlık azalır yani hava incelir. Bizim haritalarımızda dikdörtgen içine aldığım yerde, 540 yazan değer kar için sınır değerdir. 540 ve altı(yani 539,535 vb.) değerlerde kar yağma ihtimali bulunurken, 540’ın üstündeki değerlerde bulunmaz. Ancak bu tahmin yöntemi deniz seviyesine yakın yerler için pek tutarlı değildir. Çünkü arada sıcak hava katmanı bulunabilir ve bu yağışı kardan, yağmura çevirebilir. Deniz seviyesi için 850-1000 mb kalınlık değerine bakmak daha uygun olur. (Bunu başka bir yazıda anlatacağım.)

z500 yorum

Mesela bu ECMWF çıktısında, Balkanlar ve İtalyaya bir Alçak Basınç iniyor. Alçak Basınç olduğu için, havayı saatin tersi yönünde çevirecek. Yani ülkemiz güneyli akımların etkisinde kalacak. Kısaca bol lodos olacak. (Oklar ile havayı çevirdim.) Sizde aynılarını kendiniz yapabilirsiniz. Modelleri takip edip, kafanızı takılanları sordukça yavaş yavaş öğreneceğinize emin olabilirsiniz. Süper zekalı olmanıza felan gerek yok yani. En kötü renklere bakıp kar var yok dersiniz. 🙂 (Tabii ki böyle bir şey sakın yapmayın.)

Modellerin en basit haritalarını size anlattım. Biraz pratik ve model güncellemelerini takip etme ile, modelleri sizde yorumlayabilir hale geleceksiniz. Sorularınız Twitter veya buradaki yorum kısmından sorabilirsiniz. Hoşçakalın…

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s